Odyseusz – kim był, koń trojański i przygody z Odysei

Odyseusz to najsprytniejszy z greckich herosów – król Itaki, pomysłodawca konia trojańskiego i bohater „Odysei” Homera, opowieści o dziesięcioletnim powrocie do domu. Jego imię dało nazwę każdej długiej, pełnej przygód podróży. Wyjaśniamy, kim był Odyseusz, jak zdobył Troję i jakie przygody przeżył w drodze na Itakę – a na końcu pokazujemy monety z jego historią.

Kim był Odyseusz?

Odyseusz (u Rzymian Ulisses) był królem małej wyspy Itaki, synem Laertesa, mężem Penelopy i ojcem Telemacha. Nie był najsilniejszym z Greków – tym był Achilles – ale słynął z przebiegłości, wymowy i umiejętności wychodzenia z beznadziejnych sytuacji. Opiekowała się nim bogini mądrości Atena.

Wojna trojańska i koń trojański

Gdy trojański królewicz Parys porwał Helenę, żonę króla Sparty, Grecy wyruszyli pod Troję. Oblężenie trwało dziesięć lat – jego fragment opisuje „Iliada” Homera. Wojnę zakończył dopiero podstęp Odyseusza: Grecy zbudowali ogromnego drewnianego konia, ukryli w nim wojowników i udali, że odpływają. Trojanie wciągnęli konia za mury jako dar dla bogów, a nocą ukryci w nim Grecy otworzyli bramy miasta. Troja upadła.

Dziś „koń trojański” to symbol podstępu – tak nazywa się też złośliwy program komputerowy, który udaje nieszkodliwy plik.

Odyseja – przygody Odyseusza w skrócie

Po zdobyciu Troi Odyseusz wracał do domu kolejne dziesięć lat. Ściągnął na siebie gniew boga mórz Posejdona i musiał przetrwać po drodze kilka prób:

  • Lotofagowie – kraina, w której owoc lotosu odbierał chęć powrotu do domu,
  • Cyklop Polifem – syn Posejdona uwięził Greków w jaskini. Odyseusz przedstawił się jako „Nikt”, upił olbrzyma i oślepił go, a gdy Polifem wołał o pomoc, krzyczał, że „Nikt” go krzywdzi. Greccy żeglarze uciekli przywiązani pod brzuchami owiec,
  • Eol – władca wiatrów dał Odyseuszowi worek z wiatrami. Gdy Itaka była już na horyzoncie, załoga otworzyła worek i burza odrzuciła statki daleko na morze,
  • Kirke – czarodziejka zamieniła towarzyszy Odyseusza w świnie. Odyseusz, chroniony zielem od Hermesa, zmusił ją do odczarowania załogi i został u niej rok,
  • Zejście do Hadesu – w krainie zmarłych wróżbita Tejrezjasz przepowiedział mu drogę do domu,
  • Syreny – załoga zatkała uszy woskiem, a Odyseusz kazał przywiązać się do masztu, by usłyszeć ich śpiew i nie rzucić się w morze,
  • Scylla i Charybda – potwór i wir wodny po obu stronach cieśniny; „między Scyllą a Charybdą” to do dziś wybór między dwoma złami,
  • Bydło Heliosa – głodni żeglarze zjedli święte krowy boga słońca. Zeus zatopił statek – ocalał tylko Odyseusz,
  • Kalipso – nimfa przetrzymywała go na swojej wyspie siedem lat, aż bogowie nakazali jej go uwolnić,
  • Feakowie – życzliwy lud, u którego Odyseusz opowiedział swoje przygody, odwiózł go wreszcie na Itakę.

Powrót na Itakę i Penelopa

Przez dwadzieścia lat nieobecności Odyseusza o rękę Penelopy starało się ponad stu zalotników. Wierna żona zwodziła ich, obiecując wybór męża, gdy utka całun dla teścia – w dzień tkała, a nocą pruła robotę. Odyseusz wrócił przebrany za żebraka; rozpoznał go tylko stary pies Argos. Penelopa ogłosiła zawody: poślubi tego, kto napnie łuk Odyseusza i przestrzeli strzałą dwanaście toporów. Udało się tylko „żebrakowi”. Razem z Telemachem Odyseusz rozprawił się z zalotnikami i odzyskał dom.

Odyseja Homera

„Odyseja” to – obok „Iliady” – najstarszy wielki poemat europejski, przypisywany Homerowi i powstały prawdopodobnie w VIII wieku p.n.e. Ma 24 pieśni napisane heksametrem. Słowo „odyseja” oznacza dziś każdą długą, pełną przygód podróż, a historia Odyseusza wciąż wraca w kulturze – w 2026 roku do kin trafiła „Odyseja” Christophera Nolana z Mattem Damonem w roli Odyseusza.

Odyseusz i koń trojański na monetach

Więcej monet z herosami znajdziesz w kategorii Mitologia grecka. Przeczytaj też o bogach greckich i ich atrybutach oraz micie o Perseuszu i Meduzie.

Najczęstsze pytania

Kim był Odyseusz?

Królem Itaki i jednym z greckich wodzów pod Troją, słynącym ze sprytu. To on wymyślił konia trojańskiego.

Ile lat Odyseusz wracał do domu?

Dziesięć lat – a razem z wojną trojańską nie było go na Itace dwadzieścia lat.

Kto wymyślił konia trojańskiego?

Według mitu Odyseusz. Historię opowiada „Odyseja” Homera oraz „Eneida” Wergiliusza.

Czym różni się Iliada od Odysei?

„Iliada” opisuje fragment wojny trojańskiej i gniew Achillesa, a „Odyseja” – powrót Odyseusza na Itakę po zakończeniu wojny.

Podsumowanie

Odyseusz pokazuje, że spryt i wytrwałość potrafią więcej niż siła. Jeśli chcesz mieć jego historię w srebrze, zobacz monetę Odyseusz – Odyseja Homera albo Koń trojański 5 oz, lub napisz do nas – pomożemy wybrać.